05 ارديبهشت 1398
RSSFacebookTwitterLinkedinDiggYahooDelicious

رییس اتحادیه حفاران غیرنفتی: پتانسیل‌های بالقوه معدن در ایران را با رفع چالش‌های حفاری و ا کتشاف به فعل تبدیل کنیم

photo ۲۰۱۹-۰۱-۲۲ ۲۲-۱۳-۲۶بدون شک نقش معدن در اقتصاد و توسعه اقتصادی کشورها قابل چشم‌پوشی نیست؛ از مزایای این بخش در کنار امکان ایجاد یا افزایش تولید می‌توان به افزایش صادرات نیز اشاره کرد؛ فرای این مفاهیم، بزرگ‌ترین امتیازی که معدن می‌تواند به اقتصاد کشور تقدیم کند افزایش اشتغال‌زایی است، مساله‌ای که در شرایط فعلی کشور ما بخش بزرگی از معضلات به آن بازمی‌گردد؛ به جرات می‌توان اذعان کرد حمایت دولت از بخش معدن در کنار ایجاد اشتغال و توسعه پایدار اقتصادی می‌تواند منجر به افزایش تولید و در نتیجه افزایش صادرات و ارزآوری شود؛ اما با توجه به اینکه تمام کارشناسان معدنی اذعان دارند اساس کار معدن اکتشاف و پایه اکتشاف حفاری است حل معضلات و چالش‌های حفاری می‌تواند در رده‌های بالاتر افزایش بهره‌وری در بخش معدن را به همراه داشته باشد؛ مهندس رضا اشرف سمنانی کارشناس ارشد مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی امیر کبیر (پلی تکنیک) و همچنین مهندسی صنایع دانشگاه میشیگان آمریکا از چهره‌های شناخته شده معدن و صنعت کشور و رییس اتحادیه حفاران غیرنفتی در گفت‌وگو با ماهنامه جهان معدن در کنار اعلام برنامه‌های آتی اتحادیه دغدغه‌های خود را در رابطه با عدم پشتیبانی لازم از بخش معدن اعلام کرده است. به گفته مهندس اشرف سمنانی پیشرفت و توسعه اقتصادی در کشورهایی همچون استرالیا و کانادا بدون شک تا اندازه زیادی مدیون سرمایه‌گذاری و حمایت از بخش معدن بوده است؛ همان‌گونه که حمایت از بخش فولاد در ایران در مدت کوتاهی کشور ما را از یک وارد کننده بزرگ فولاد به یک صادرکننده تبدیل کرده است، حمایت از معدن نیز می‌تواند تاثیری مشابه و در سطحی بسیار بزرگ‌تر بر جای بگذارد؛ شرح گفت‌وگوی جهان معدن با رییس اتحادیه حفاران غیرنفتی در زیر می‌آید:

حفاری علمی و جاذبه‌های آن

زمانی که من در سال 1384 در رشته مهندسی معدن قبول شدم مصادف با برگزاری اکسپو 2005 در ایران بود و به همین مناسبت شرکت‌های خارجی زیادی در ایران حضور داشتند در آن نمایشگاه تعدادی از تجهیزات بین‌المللی معدن و حفاری را از نزدیک دیدم؛ در سال 87 در معدن سرب و روی انگوران دوره کارآموزی را می‌گذراندم که با وجود بخش‌های مختلفی که معدن انگوران داشت اما حفاری مغزه گیری جذابیت دیگری برای من داشت و در آن دوره چیزهای زیادی آموختم؛ با توجه به پیش زمینه‌ای که برای من ایجاد شد شرکت معدن کانسار پویان را در زمینه حفاری راه‌اندازی کردیم و با دانش و تجربه کمی که از این کار داشتیم حفاری را آغاز کردیم اما در نهایت به دلیل عدم احاطه کامل به امر حفاری و عدم درک آکادمیک حفارهای تجربی نتیجه‌ای را که دلخواه ما بود از پروژه‌های شرکت دریافت نمی‌کردیم. در حقیقت حفاری تجربی با روس‌ها در زمانی که شرکت فولاد را در دوران پیش از انقلاب راه‌اندازی می‌کردیم به ایران وارد شد، روس‌ها در آن دوره تعدادی حفار تکنسین آموزش دادند. حفارها در حقیقت کار حفاری را انجام می‌دادند اما دانشی نسبت به آنچه که انجام می‌دادند نداشتند به عنوان مثال اینکه برای چه نوع سنگ چه نوع مته‌ای نیاز است و کار به صورت سنتی انجام می‌شد.

چالش‌ها و مشکلات درونی و بیرونی اتحادیه حفاران غیرنفتی

photo ۲۰۱۷-۰۵-۰۹ ۰۸-۵۶-۱۵مغزه حاصل از حفاری به عنوان یک سند قابل اعتماد که حاوی اطلاعات مهمی از عیار،زمین شناسی و ژئومکانیک منطقه است که حتی پس از پایان عمر معدن در بایگانی مورد محافظت و نگهداری قرار می‌گیرد؛ درحقیقت مغزه حفاری تنها شاهد اثبات یا عدم اثبات مطالعات اکتشافی است. بنابراین عملیات حفاری مغزه گیری در زنجیره معدنکاری مهمترین مرحله به حساب می‌آید.
رعایت استاندارد حفاری و استفاده از تکنیک‌های روز حفاری برای داشتن بهترین مغزه ارجح می‌باشد. اما متاسفانه در کشور ما نه تنها حفاری از کمترین اهمیت برخوردار است؛ بلکه بسیاری از معدنکاران و فعالان اکتشافی به دنبال فرار از این مرحله و سرهم بندی هستند چرا که هزینه کردن در این بخش را بی مورد می‌دانند چه برسد به اینکه تفاوتی بین حفاری دقیق و استاندارد با حفاری بی دقت قایل باشند. از سوی دیگر عملیات دقیق و استاندارد هزینه خود را نیز می‌طلبد به طوری که در دنیا حفاری هزینه‌ای از 35 تا 200 دلار دربردارد که این اعداد در کشور ما بیشتر شبیه رویایی دست نیافتنی به حساب می‌آید. اما نکته اینجاست که نمی‌توان با کمترین هزینه به دنبال بهترین مغزه، با دقت و استاندارد بالا نیز بود.

راهی برای عبور از تحریم‌های داخلی نداریم

با حدود 20 سال سابقه کار به صورت مستقیم یا در زمینه حفاری و یا زمینه‌های مرتبط با حفاری که ده سال آن را در یک شرکت حفاری پیمانکاری گذرانده‌ام و تجربه کسب کرده‌ام و ده سال بعدی را در شرکتی که خودم راه‌اندازی کرده‌ام گذرانده‌ام، در واقع می‌توانم اذعان کنم که یکی از مشکلات ما در اتحادیه حفاران غیرنفتی و در حال حاضر بحث واردات است؛ با وجود این که بحث معدن بسیار در اقتصاد کشور تاثیرگذار است و نیاز به توجه ویژه دارد اما متاسفانه در بحث‌های اولویت بندی واردات کالا ما همیشه مظلوم واقع شده‌ایم کما اینکه در حال حاضر هم در بحث تخصیص ارز و واردات مشکلات زیادی پیش روی ما قرار گرفته است.
با شروع سال 97 و نوسانات نرخ ارز و سپس طرح راه حل دلار دولتی با قیمت 4200 تومان، اگرچه تعدادی از واردکننده‌ها از این دلارهای دولتی منتفع شدند اما در واقع شرکت‌های واردکننده اتحادیه دسترسی به ارز دولتی نداشتند؛ با وجود اینکه تعداد زیادی از واردکننده‌های لوازم لوکس موفق به دریافت ارز دولتی شدند اما ما را در دسته بندی‌ها قرار ندادند.

مهندس نوایی دبیر اتحادیه حفاران غیرنفتی: دولت بایداتحادیه حفاران غیرنفتی را به رسمیت بشناسد

photo ۲۰۱۹-۰۱-۲۲ ۲۰-۱۱-۰۸فعاليت‌هاي بخش معدن از مرحله اكتشاف شروع و تا تجهيز معادن ادامه مي‌يابد. توسعه اکتشاف علاوه بر تامین منابع و بسترسازی‌های لازم برای توسعه فعالیت بخش خصوصی، تکیه بر سیستم‌ها، ابزارها و تجهیزات پیشرفته حفاری را نیز می‌طلبد؛ اما مبحث حفاری به خودی خود و با توجه به مجموع حفاری‌های انجام شده در کشور و فاصله زیاد آن با استانداردهای بین‌المللی در کشورهای با پتانسیل معدنی، نیاز به همکاری دست‌اندرکاران این بخش، در کنار تقویت و توسعه حفاری داشته که همواره با مشکلات خاصی روبه‌روست. اتحاديه حفاران غیرنفتی با هدف رفع مشكلات موجود و بستر سازي براي ورود سرمايه به کشور و متمرکز شدن بخشی از سرمایه در اين بخش و همچنين توسعه فعاليت‌هاي حفاري در داخل و خارج كشور تشكيل شده است. در رابطه با مسایل و مشکلاتی که اتحادیه از ابتدا تاکنون با آنها روبرو بوده با مهندس شهناز نوایی دبیر اتحادیه حفاران غیرنفتی به گفت‌وگو نشستیم که شرح این گفت‌وگو در ادامه می‌آید:

مهندس فاضلی نایب رییس هیات مدیره اتحادیه حفاران غیرنفتی: هیچ استانداردی برای حفاری و اکتشافات معدنی در ایران نداریم

photo ۲۰۱۹-۰۱-۲۲ ۲۱-۱۵-۱۶در سال 1389 تعدادي از شركت‌هاي حفاري تصميم گرفتند براي تقويت حفاري و همفکری در راستای تسهیل انجام امور از جمله شرکت در مناقصه‌های دولتی، اتحاديه‌اي تشكيل دهند تا همكاري‌های گروهی در ابعاد داخلي و مشاركت‌هاي خارجي در راستای انجام حفاری‌های غیرنفتی افزايش يابد. تشكيل اين اتحاديه قرار بود همزمان با تقويت بخش حفاري در كشور باشد و سرمايه‌گذاري‌ها را نیز به اين سمت جلب کند تا شاهد رشد بيش از پيش در بخش معدن باشيم. در اهداف اصلی اتحادیه به موضوع تلاش برای ساماندهی توسعه و صادرات، مشارکت گروهی در تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری‌ها و تهیه و تنظیم پیش‌نویس قوانین، ایجاد ارتباط با بانک‌ها و سازمان‌های اعتباری کشور و فراهم سازی زمینه تسهیلات مالی در جهت توسعه فعالیت‌های اعضا اشاره شده است. با این وجود ناگفته پیداست که اتحادیه حفاران غیرنفتی هم مثل همتایان خود در دیگر بخش‌های مرتبط و غیرمرتبط از همان ابتدا تاکنون با مشکلات و چالش‌هایی دست و پنجه نرم کرده‌اند که بدون شک دستیابی به اهداف آنها را تحت تاثیر قرار داده است؛ در همین راستا گفت‌وگویی با مهندس طاهر فاضلی نایب رییس هیات مدیره اتحادیه حفاران غیرنفتی و مهندس حمید پاک زاده جانشین مدیر پروژه‌های شرکت خدمات اکتشافی کشور داشته‌ایم، در این گفت‌وگو همزمان با بررسی برنامه‌ها و اهداف اتحادیه، به چالش‌های این حوزه نیز پرداخته‌ایم؛

مهندس غلامرضایی عضو اتحادیه حفاران غیرنفتی: واردات قطعات درون‌چاهی، چالش اصلی شرکت‌های حفاری است

photo ۲۰۱۹-۰۱-۲۴ ۱۶-۲۳-۰۱اتحاديه حفاران غیرنفتی با هدف رفع مشكلات موجود و بستر سازي براي ورود سرمايه به اين بخش و همچنين توسعه فعاليت‌هاي حفاري در داخل و خارج از كشور در سال 89 تاسیس شد. چرا که حفاری بدون شک و به اذعان اکثر کارشناسان سنگ بنای ایجاد فعالیت معدنی و سرآغاز اشتغال زایی در این بخش است؛ حفاری دقیق و کارشناسی علاوه بر بالا بردن ارزش معدن منجر به توسعه پایدار اقتصادی می‌شود. انجام حفاري در مقياس بالاتر، تامین قطعات درون چاهی، ساخت دستگاه‌های حفاری و وارد کردن تکنولوژی و دانش ساخت قطعات اصلی دستگاه‌ها از مهمترين محورهايي است كه با تشكيل اتحاديه مورد بحث قرار گرفته است.
عدم تخصیص نرخ تعدیل، پایین بودن قیمت حفاری، مشکلات تامین قطعات درون چاهی از جمله مشکلاتی بود که مهندس غلامرضایی عضو اتحادیه حفاران غیرنفتی در طول این گفت‌وگو به بیان آن پرداخته است:

مهندس رضا شایسته عضو هیات مدیره اتحادیه حفاران غیرنفتی مطرح کرد: مصوبات بدون مطالعه و برنامه ریزی بلای جان حفاری‌های غیرنفتی

photo 2019-01-27 14-43-56در سال 89 شرکت‌های حفاری در اتاق بازرگانی ایران دور هم جمع شدند و تصمیم به تشکیل اتحادیه‌ای برای تقویت حفاری در کشور گرفتند؛ نتیجه این تصمیم و نشست تشکیل اتحادیه حفاران غیرنفتی در کشور شد؛ با توجه به اینکه پیشتر اتحادیه حفاران نفتی به ثبت رسیده بود متولیان این کار تصمیم گرفتند نام حفاران غیرنفتی را برای خود انتخاب کنند اما از همان ابتدا مشکلاتی بر سر راه آنها قرار گرفت. مشکلات اتحادیه حفاران غیرنفتی فراتر از تحریم‌ها و مشکلات مالی و ارزی به برخی مسایل و تحریم‌های داخلی هم بازمی‌گردد، از جمله آن می‌توان به ارزان فروشی خدمات حفاری به دلیل تعداد بسیار کم پروژه‌ها در طول یک سال اشاره کرد، در حقیقت ارایه قیمت کمتر و پایین‌تر از نرخ مصوب اتحادیه تبدیل به رقابتی برای شرکت‌های حفاری شد که تلاش داشتند به هر طریقی شده پروژه‌ای در دست بگیرند و با اندک درآمدی هم که شده امورات خود را بگذرانند! از دیگر مشکلاتی که این صنعت با آن مواجه است به رسمیت شناخته نشدن از سوی دولت و سازمان‌ها وکارفرماهای دولتی، نداشتن قدرت اجرایی لازم، نبود سرمایه‌گذار خارجی، نبود سیستم بانکی مناسب و واردات کالا و تامین قطعات مورد نیاز هم می‌توان اشاره کرد. مهندس رضا شایسته از اعضای هیات مدیره اتحادیه حفاران غیرنفتی و مدیرعامل شرکت تجهیزات حفاری چرخ پارسی در گفت‌وگو با ماهنامه «جهان معدن» با اشاره به بخشی از این چالش‌ها، راهکارهایی برای آنها مطرح کرد که در ادامه می‌خوانیم: