29 اسفند 1397
RSSFacebookTwitterLinkedinDiggYahooDelicious

کاوه دبیر سندیکای لوله و پروفیل ایران: سازوکار بورس کالا مبتنی بر معاملات اوراق باشد نه کالای فیزیکی

Kaveاگرچه حضور محصولات معدنی و فولادی از دید بسیاری از کارشناسان امری مثبت و در جهت شفاف سازی معاملات بوده است اما در عین حال عده‌ای معامله این محصولات را به دلیل باقی بودن نرخ‌های دستوری و گاهی رانت بازی میان عده‌ای از فروشندگان کالا ناکارآمد تلقی می‌کنند؛ انتقادهایی که پیش از این به صورت غیررسمی در خصوص عملکرد بورس کالا مطرح بود، مبنی بر این انتقاد بود که سازوکار بورس کالا برای معامله برخی محصولات فولادی به گونه‌ای است که عرضه‌کنندگان می‌توانند در قیمت‌های حاضر در بورس اعمال نفوذ کنند. پیشتر از جمله مزایای بورس کالا بر این نکته تاکید می‌شد که خریدار داخلی و خارجی امکان دستیابی یکسان به محصولات را دارد، اما در شرایط فعلی و وجود تحریم‌ها کمتر خریدار خارجی حاضر به ورود به بورس کالا می‌شود، این بدان مفهوم است که عملا امکان صادرات از مسیر بورس کالا با چالش‌های فراوانی نسبت به قبل روبرو شده است. اگرچه موافقان بر این باورند که با ورود کالاهای تولید داخل به بورس امکان قیمت گذاری دستوری از بین رفته و حذف دلالان نوسان قیمت‌ها را از بین برده است اما در گفت‌وگوی ماهنامه جهان معدن با دبیر سندیکای لوله و پروفیل ایران او بر این نکته تاکید دارد که اساسا سازوکار راه‌اندازی بورس کالا در ایران مشابه خارجی نداشته و معاملات فیزیکی کالا در دیگر بورس‌های کالایی دنیا انجام نمی‌گیرد و بیشتر معاملات به صورت اوراق و آتی انجام می‌شود. اگرچه کارشناسان بر این باورند که امروزه قیمت بسیاری از محصولات استراتژیک از طریق معاملات بورسی به سراسر دنیا مخابره می‌شود و همین شکل معاملات مزایای فراوانی برای کشورهای دارای بورس مرجع دارد، با این وجود مهندس امیرحسین کاوه دبیر سندیکای لوله و پروفیل در این گفت‌وگو با اشاره به نوسانات قیمت ارز و تاثیر آن بر معاملات بورس کالا بر این باور است که سازوکار فعلی کارکرد اصلی بورس کالای ایران را زیر سوال برده است. شرح این گفت‌وگو در پی می‌آید:

بازار غیررسمی نباید تعیین کننده قیمت محصولات فلزی باشد

photo 2019-02-12 20-00-40بحث خروج محصولات فلزات و معدنی از بورس کالا بارها و در برهه‌های مختلف مطرح شده و مهم‌ترین امتیازی که حضور این محصولات در بورس کالا دارد این است که موجب روند مناسب و مثبت معاملات و همچنین ایجاد شفافیت بیشتر در انجام این معاملات می‌شود. حضور در بورس کالا برای شرکت‌ها و افرادی که درنهایت باید به نهادهای نظارتی پاسخگو باشند بسیار حائز اهمیت است. اینکه شما به چه کسی کالا را فروخته‌اید و با چه قیمتی، در بورس کالا کاملا حل‌شده است.

کارشناس ارشد بازار سرمایه: حل مشکل قیمت‌گذاری در بورس کالا باعث توسعه سرمایه‌گذاری و تولید شد

photo ۲۰۱۹-۰۲-۱۷ ۱۱-۰۵-۲۲با توجه به احساس نیاز برای ایجاد بازاری متشکل و سازمان یافته به منظور تقابل آزاد عرضه و تقاضا و دستیابی به اثرات مثبت آن در اقتصاد تولید و مصرف، دولت و مجلس شورای اسلامی بر آن شدند تا بستر قانونی لازم جهت تاسیس و راه اندازی بورس‌های کالایی را در ایران فراهم سازند. در این راستا با تصویب بند (ج) ماده (95) قانون برنامه سوم و بند (الف) قانون برنامه چهارم، شورای عالی بورس موظف به تشکیل و گسترش بورس‌های کالایی در ایران شد.
در پی این امر، سازمان کارگزاران بورس فلزات تهران در شهریور ماه سال82 به عنوان اولین بورس کالای کشور فعالیت خود را آغاز کرد. همزمان با ایجاد ساختار بورس کالا، شاهد تولد رقابت در بازار فولاد بودیم و بخش اعظم سود که پیش از این به جیب عده معدودی سرازیر می‌شد، در درون این صنعت حفظ شد؛ پس از آن بود که صنایع امکان رشد بیشتر یافتند و حتی شروع به سودآوری مطلوب کردند. ماهنامه جهان معدن در گفت‌وگویی با مهندس زمانی‌فر کارشناس ارشد بازار سرمایه به بررسی پیامدهای مثبت معامله در بورس کالا و پیامدهای منفی خروج از بورس پرداخته است:

مهندس آزاد رییس سابق اتحادیه آهن فروشان: خروج از بورس موجب نابسامانی دوباره در بازار فولاد می‌شود

IMG 0470حضور محصولات معدنی و فولادی در بورس کالا باعث واقعی شدن قیمت کالاها، تزریق سود به تولید و شفافیت اقتصادی و در نتیجه افزایش سرعت پیشرفت و توسعه این صنایع شده است. این دیدگاهی است که در گفت‌وگو با بیشتر کارشناسان معدنی و فولادی در رابطه با حضور محصولات این بخش در بورس کالا به آن اشاره می‌شود. در واقع صاحبنظران معدنی بر این باورند که بورس کالا با وجود فراز و نشیب‌های اقتصادی سال‌های اخیر، بستری شفاف و رقابتی برای حضور تولیدکنندگان و مصرف کنندگان فراهم آورده و به واسطه این بستر معاملاتی کشف واقعی قیمت‌ها بر اساس مکانیسم عرضه و تقاضا ایجاد شده است. با توجه به در نظر گرفتن شرایط بحران اقتصادی در داخل کشور انتظارها از چنین ابزاری در نظام اقتصادی ایران این بود که بورس کالا تسهیل کننده فروش داخلی و در عین حال جذب خریدار خارجی باشد، صادرات در شرایط تحریم آن چیزی بود که انتظار می‌رفت با حضور در بورس کالا برای شرکت‌ها محقق شود. در عین حال در شرایطی که برخی از پیش‌بینی‌ها با توجه به زیرساخت‌ها، پتانسیل‌ها و تجارب بورس کالا، خبر از تمایل تعداد بیشتری از تولیدکنندگان و فعالین بازار فولاد به حضور در این حیطه می‌داد زمزمه‌هایی مبنی بر خروج محصولات معدنی و فولادی از بورس کالا آغاز شد؛ زمزمه‌هایی که مخالفان و موافقان خود را به همراه داشت، کارشناسان اگرچه در بیشتر موارد بر مزایای حضور در بورس تاکید دارند اما در عین حال برخی بر این باورند که حضور محصولات معدنی و فولادی در شرایط فعلی در بورس چندان به نفع فعالان این بازار و نیز سازوکار بورس کالا نیست؛ در این رابطه ماهنامه جهان معدن در گفت‌وگویی با مهندس محمد آزاد رییس پیشین اتحادیه آهن فروشان نظر وی را در رابطه با ادامه معاملات در بورس کالا و نیز خروج این محصولات از بورس جویا شده است:

عدم تعادل در بازار فولاد را باید با همخوانی تولید و صادرات برطرف کرد

شرکت‌هایی که دولتی هستند به اجبار کالای خود را در بورس عرضه می‌کنند، در واقع دیدگاهی که در میان آنها وجود دارد این است که کنترل بازار را همچنان در اختیار داشته باشند؛ پیشتر از اینها نظر بر این بود که تمامی عرضه‌ها باید در بورس صورت بگیرد در حالی که در همان زمان هم تعدادی از شرکت‌های فولادسازی محصولات خود را خارج از بورس هم عرضه می‌کردند در واقع به نظر می‌رسد بحث مطرح شده درباره خروج محصولات معدنی و زنجیره فولاد بدان معناست که اجبار فعلی از آن برداشته شود چرا که حتی در آن شرایط هم معاملات روند سختی برای عرضه در بورس نداشت.

دبیرکل کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران: دولت مشکل فروش واحدهای فولادسازی را با سازوکارهای بازار سرمایه حل کند نه خارج از بورس

TCCIMir 960425 50233بی شک از مهمترین اهداف تاسیس بورس کالا ایجاد بازاری قانونمند، شفاف سازی معاملات و کشف قیمت‌ها در بستری مبتنی بر عرضه و تقاضا، حذف واسطه‌گری‌های غیرضروری و مبادله آزاد کالا بین عرضه کنندگان و تقاضا کنندگان است. این مهم در سایه همکاری و همراهی شرکت‌های حاضر بورس در کنار متقاضیانی تحقق می‌یابد که خود به دنبال ایجاد شفافیت در انجام معاملات هستند، بنا به عقیده بیشتر کارشناسان با واقعی شدن قیمت کالاها در بستر بورس کالا و کنار رفتن واسطه‌های پرشمار، سود حاصل از تولید به سمت تولیدکنندگان رفته و توسعه صنایع مختلف را در سال‌های پیشین موجب شده است.

حضور مستمر نهادهای نظارتی، تولیدکنندگان، مصرف‌ کنندگان و تجار به همراه حضور کارشناسان و ناظران، بازاری شفاف و عاری از خلل در روند عرضه و تحویل کالا نوید می‌دهد. ایجاد اطمینان بین طرفین معامله،تایید اصالت فروشنده و عرضه کننده، تضمین پرداخت وجه و تسویه کالای مورد معامله، کشف قیمت، شفافیت و ...از مزایای معامله در بورس کالاست. دکتر سعید اسلامی بیدگلی در گفت‌وگو با جهان معدن در این باره عنوان کرد که خروج محصولات معدنی و زنجیره فولاد از بورس کالا در صورت تحقق، باعث کاهش حجم معاملات در بازار سرمایه می‌شود و با کاهش حجم معاملات بالتبع نقش بازار سرمایه در اقتصاد کمرنگ می‌شود.
گفتنی است سعید اسلامی بیدگلی، فارغ‌التحصیل دکترای مدیریت مالی از دانشگاه شهید بهشتی و نخستین ایرانی تحلیل‌گر بین‌المللی سرمایه‌گذاری(CIIA)، دارای سوابقی چون؛‌ دبیرکل کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران، عضو هیات‌ علمی دانشگاه علامه طباطبایی، عضو هیات ‌مدیره شرکت مشاور سرمایه‌گذاری آرمان آتی، عضویت در انجمن جهانی مدیریت مالی، عضویت انجمن مهندسی صنایع ایران، عضو انجمن مدیریت ایران، عضو انجمن فارغ‌التحصیلان دانشگاه صنعتی شریف و ... نیز هست.

رییس کمیسیون معدن خانه اقتصاد ایران: بورس بهترین سازوکار کشف قیمت و نظارت بر معاملات است

44f1886c-c568-4c16-ad94-78b90f11beeeحذف رانت معاملات فولاد و محصولات معدنی از جمله اهدافی بود که به هنگام ورود این محصولات به بورس کالا بر آن تاکید می‌شد، با این حال وجود سقف رقابت قیمتی معضلی بود که شرکت‌های فولادی حاضر در بورس هر از گاهی از آن شکایت داشتند، شهریور ماه سال جاری با حذف سقف رقابت قیمتی تلاش شد تا شرایط برای یکسان‌سازی قیمت‌ها بین بورس کالا و بازار آزاد و حذف واسطه‌ها در این بازار فراهم شود؛ در ماه‌های اخیر با توجه به نوسان قیمت ارز بر ادامه حضور این کالاها در بورس تاکید و عنوان می‌شد این حضور می‌تواند قدرت پیش بینی و برنامه‌ریزی را در بازار فولاد افزایش دهد. در کنار این موضوع بحث شفاف سازی معاملات که منجر به توسعه و پیشرفت اقتصادی می‌شود نیز از جمله مزایایی بود که با پیوستن به بورس تحقق آن نزدیک‌تر می‌شد. در عین حال برخی از کارشناسان بر این باورند که سازوکار بورس کالا، نقش موثری در ایجاد انگیزه برای سرمایه گذاری بخش خصوصی در صنایع مادر به ویژه صنایع فولادسازی ایفا کرده است؛ با تمام این احوال اما این روزها زمزمه‌های خروج برخی محصولات زنجیره فولاد از بورس کالا به گوش می‌رسد، در همین راستا معاون معدنی وزارت صمت در همایش چشم انداز فولاد عنوان کرد: «امروز به دنبال برداشتن کنترل‌ها از صنعت فولاد هستیم، به طوری که آهن اسفنجی و اسلب نیازی به عرضه در بورس ندارند، اما شمش همچنان باید در بورس عرضه شود و سال آینده نیز به احتمال زیاد کنترل‌ها را از شمش بر خواهیم داشت.» چنین اظهارنظری مخالفان و موافقان خاص خود را داشته است؛ سعید صمدی دبیر انجمن زغالسنگ ایران از جمله مخالفان خروج این کالا از بورس است، صمدی بر این باور است که در شرایط فعلی بهترین سازوکار تعیین قیمت محصولات معدنی، فلزی و هر نوع کالای دیگری در ایران بورس کالاست؛ شرح گفت‌وگوی جهان معدن با سعید صمدی دبیر انجمن زغالسنگ ایران در زیر می‌آید:

رییس انجمن سنگ آهن ایران: بورس کالا راهکاری مناسب برای تعیین قیمت و تنظیم بازار و شفافیت معاملات

IMG 20180212 212159سخن از عرضه محصولات مختلف در بورس کالا که به میان می‌آید، بیشتر کارشناسان ساختار بورسی را یکی از شفاف‌ترین ساختارهای بازار عرضه و تقاضا می‌خوانند و بر این موضوع تاکید دارند که بورس کالا یکی از دستاوردهای مترقی چند دهه گذشته ایران در حوزه اقتصاد به شمار می‌رود. بر همین اساس هم در سال‌های گذشته تلاش بر این بوده تا عرضه محصولات تولید داخل (اعم از کشاورزی، صنعتی، معدنی) در بورس کالا انجام گیرد، عرضه محصولات پتروشیمی و پس از آن محصولات معدنی (زنجیره فولاد) در بورس از جمله عرضه‌هایی بوده است که همواره مبحث ورود آنها به بورس کالا با استقبال کارشناسی روبرو بوده است؛ با توجه به وضع تحریم‌های اقتصادی علیه ایران، عرضه در بورس یکی از مواردی شناخته شد که می‌تواند به فروش بدون واسطه در سطح داخلی و خارجی کمک کند؛ با این حال این روزها زمزمه خروج محصولات زنجیره فولاد از بورس کالا شنیده می‌شود، در حالی که زنجیره فولاد پیش از به کارگیری سازوکار بورسی در زنجیره تولید آن، چه برای تامین محصولی مانند سنگ آهن یا زغال سنگ و چه برای عرضه محصولات خود به صنایع پایین‌دستی همواره با مناقشاتی روبرو بوده است که حتی بحث واردات و صادرات این محصولات را نیز تحت تاثیر قرار داده بود. در چنین شرایطی بحث ارزش‌گذاری زنجیره فولاد و نحوه تعاملات خریدار و فروشنده با ورود به بورس کالا شکل مدون‌تر و شفافی به خود گرفت. در گفت‌وگویی با مهندس مهرداد اکبریان رییس انجمن سنگ آهن ایران، به بحث خروج محصولات معدنی و فولادی از بورس کالا پرداخته‌ایم که شرح این گفت‌وگو در پی می‌آید: